Մշակույթ

Սեպտեմբերի 24-ից 26-ը Սիսիանի Համո Սահյանի անվան մշակույթի կենտրոնում «Երկյակ»  հասարակական կազմակերպությունը վավերագրական ֆիլմերի ցուցադրություն էր կազմակերպել: «Այս ծրագիրն իրականացվում է արդեն 5 տարի: Ֆինանսական միջոցները հայթայթում ենք տարբեր կազմակերպություններից, դոնորներից: Նպատակը մեկն է` կասեցնել արտագաղթը, ներկայացնել աշխարհում երիտասարդների խնդիրները, որպեսզի Հայաստանում ապրող երիտասարդները տեսնեն, որ այլ երկրներում եւս խնդիրները նույնն են, ինչ մեզ մոտ»,- նշում է «Երկյակ» ՀԿ նախագահ Արմեն Դավթյանը:

Սեպտեմբերի 26-ին` դեռ առավոտից, թարմ ծաղիկներ էին խոնարհված Նիկողայոս Ադոնցի արձանին: Կեսօրին մոտ մարդկանց հոսքը դեպի Սիսիանի պատմության թանգարան հուշում էր` օրը սովորական չի լինելու: Բակում բացված սեղաններ` ծանրացած ավանդական ուտեստներով, կրակին եփվող մատանղ ու հարիսա… Արդեն 10 տարի այսպես է Հացի տոնը նշում թանգարանը…

Մինչ միջոցառման մեկնարկը Ն. Ադոնցի արձանի հարեւանությամբ իրենց կատարումներով հանդես եկան Հ. Սահյանի անվան մշակույթի կենտրոնի ժողգործիքների համույթը, արվեստի դպրոցի պարի խումբը: Տարեցտարի տոնն ավելի մարդաշատ ու հետաքրքիր է դառնում` ասում է Սիսիանի քաղաքապետ Աղասի Հակոբջանյանը եւ հավելում` այսուհետ այն կնշվի որպես համաքաղաքային տոն:

 «Շանթ» հեռուստաընկերության “X-Factor” նախագծի տղաների լավագույն քառյակում հայտնված սիսիանցի երգիչ Նարեկ Խաչատրյանի վերջին ելույթը հետաքրքրել է նաև դանիացիներին:

Նարեկի ելույթին անդրադարձել է դանիական կայքերից մեկը` http://www.fyens.dk/spotlight/Armensk-X-Factor-finalist-synger-Basim-hit/artikel/2562811 :

Նարեկը կատարում էր Բասիմի  "Skubi dubi dab" երգը, որով Դանիան ներկայացել էր «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթին և գրավել 9-րդ տեղը:

Կայքը գրում է, որ մրցույթից հետո երգը սիրվել է Եվրոպայում և հասել նույնիսկ Հայաստան, որտեղ հատուկ ուշադրության են արժանացրել  Բրունո Մարս մենակատարին և նրա երգին:

Սիսիանի Համո Սահյանի անվան մշակույթի տան բեմում սեպտեմբերի 10-ին հնչում էին գուսանական եւ աշուղական երգեր: Սիսիանում էր «Ալմաստ» ժողգործիքների անսամբլը:

Ղեկավար աշուղ Ալմաստը 100-ավոր գուսանական երգերի հեղիակ է: Նա նաեւ մասնակցել է Արցախյան ազատամարտին: Աշուղը նվիրական երազանք ունի՝ տեսնել Արեւմտյան Հայաստանը կրկին հայացած ու հայոց շնչով լցված:


Սիսիանցիների ուժերով կնորոգվի Հայաստանի պետական մանկավարժական համալսարանի պրոֆեսոր, սանկտպետերբուրգաբնակ հայտնի նկարիչ Զախար Խաչատրյանի և ճանաչված քանդակագործ Արտաշես Հովսեփյանի՝ Սիսիանի Սպանդարյան փողոցում գտնվող տունը, որը 1960-ական թթ․․ ծառայել է նաև որպես կերպարվեստի ստուդիա։

 Բակում և տանը սեպտեմբերի 6-ին արդեն աշխատանքային եռուզեռ էր՝ առայժմ շաբաթօրյակի տեսքով։ «Դեկտեմբերի 1-ին՝  իր 90-ամյակին , Զախար Ավագիչ Խաչատրյանը էստեղ պիտի հյուրեր ընդունի»,- ասում  է ծագումով սիսիանցի, ՀՀ տարածքային կառավարման փոխնախարար Արտաշես Բախշյանը, ով այս նախաձեռնության հեղինակն է։

Միջազգային մրցանակների արժանացած ֆոտոարվեստագետ Յուրայ Լիփթակի Սյունիքի բարձրավանդակում արած լուսանկարները սեպտեմբերի 4-ից ցուցադրվում են Զ. Խաչատրյանի անվան գեղարվեստի դպրոցում: Լուսանկարներում նախապատմական ժամանակաշրջանի ժայռապատկերներն են:

Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության արտգործնախարարության եւ Հայաստանի մշակույթի նախարարության գործակցության շնորհիվ արդեն 3 տարի է Սյունիքի բարձրավանդակում ուսումնասիրվում ու քարտեզագրվում են ժայռապատկերները: Ուսումնասիրվել է Նազելի հրաբխի եւ Սեպասար լեռան միջեւ ընկած մոտ 2.5 քառակուսի կիլոմետր տարածքն ամբողջությամբ: Փաստագրվել է 3000 քարակտոր, որոնց վրա եղել է մոտ 10.000 ժայռապատկեր:

 «Ավրված էր էլի. շինիր են, սարքիր են, պադրաստիր են, հիմա էլ բացումն ի․․․»,- Շաղատի բնակչուհի Լիզա Հովհաննիսյանն է։ Հետևել է գյուղի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու վերանորոգման ողջ ընթացքին, հիմա տոնական տրամադրությամբ եկեղեցու բակում է։

Շաղատի կիսաքանդ եկեղեցու մասին այժմ լուսանկարներն են պատմում։ Աստծո տան վթարված վիճակը տարիներ շարունակ թույլ չէր տալիս հավատացյալներին ներս մտնել, մոմ վառել։ Հիմա հիմնովին նորոգված Սուրբ Գևորգը վերաօծվում է՝ ձեռամբ Մայր աթոռ սուրբ Էջմիածնի լուսարարապետ գերաշնորհ տեր Հովնան եպիսկոպոս Հակոբյանի։

«Էսօր եկել ենք մեր հոգեկան աշխարհը վերակառուցելու, ուրախանալու։   70 տարի լռել է մեր եկեղեցին, էսօր վերականգնել, բացում են: Ուրախանում ենք»,- ասում է Շաղատի բնակիչ Գուրգեն Դանղյանը։

«Վերաօծել եկեղեցին նշանակում է, որ մեր ազգը զարթոնք է ապրում, մեր պետությունն էլ առաջ է քայլում, որովհետև առանց  հոգու, առանց  եկեղեցու չի կարող մի ազգ, մի ժողովուրդ գոյատևել։ Հավատքն է, որ մարդուն առաջնորդում է դեպի քաջագործություններ և սխրագործություններ»,- ասում է Սյունյաց  թեմի առաջնորդական տեղապահ  Տեր Մակար վարդապետ Հակոբյանը ։

«Շանթ» հեռուստաընկերության «X-Factor» նախագծի սիսիանցի մասնակից Նարեկ Խաչատրյանը, ով տղաների թիմի լավագույն քառյակում էր, վերջին ելույթից հետո հեռացավ նախագծից։ Հեռացավ՝  նախագծի անձնակազմին ու հանդիսատեսին թողնելով իր դրական ու վառ էներգետիկան։

«Ուզում եմ ներկայացնել մեր թիմի, մեր քառյակի ուրախությանը, մարդ, որը թե' իր էներգիայով,  թե' բնավորությամբ միշտ ուրախ է պահում մեր խմբի տղերքին»,- վերջին ելույթից առաջ այսպես ներկայացրեց սիսիանցի մասնակցին տղաների թիմի ղեկավարը՝ Անդրեն։

Ելույթից հետո դրական արտահայտվեցին ժյուրիի բոլոր անդամները։ «Այն էներգիան, որ դու ունես, իրավունք չունի գնա-կորի։ Դու այն երգի միջոցով կարողանում ես փոխանցել ուրիշներին»,- նշեց Գարիկը։ «Շատ վառ ելույթ էր»,- ավելացրեց Էմմին։

Նիկողայոս Ադոնցի անվան Սիսիանի պատմության թանգարանի տնօրենը երեխաներին բացատրում է, թե որտեղ են ապրում մեղվաընտանիքները, ինչպես են քամում մեղրը: Մեղրաքամի գործընթացին ծանոթանալու նպատակով մի խումբ փոքրիկներ այցելել են Շաքեի ջրվեժի տարածքում աշխատող մեղվապահի: «Մշակույթը պատվար» ծրագրի շրջանակում N 1 նախակրթարանի սաների 3-րդ եւ վերջին էքսկուրսիան է՝ ջրաղաց եւ Զորաց քարեր այցելելուց հետո:

Միջնադարյան հայ ճարտարապետության գոհարներից մեկի առկայությունը Սյունիքի Աղիտու համայնքում այն վառ վկայություններից է, որ այս տարածքում մշակույթը բարձր հիմքերի վրա է եղել։ 7-րդ դարում կառուցված մահարձանի և գյուղի տարաշքում հայտնաբերված ամրոց-բնակավայրի միջև հնագետներն անմիջական կապ են տեսնում և փորձում պարզել նոր մանրամասներ։ Հիմա արդեն համոզված են հենց ամրոցի բնակիչներն են կառուցել հուշարձանը։

 «Շանթ» հեռուստաընկերության ''X-Factor-3'' նախագծին մասնակցում է նաև սիսիանցի 22-ամյա երգիչ Նարեկ Խաչատրյանը, ով արդեն հաջողությամբ հաղթահարել է նախագծի երեք փուլերը` հայտնվելով տղաների լավագույն քառյակում:

 Լսումների փուլում Նարեկը հրաշալի կատարեց Մայքլ Բուբլեի ''Cry Me A River'' երգը ու միանգամից արժանացավ ժյուրիի հավանությանը, հաջորդ փուլում դարձյալ առաջին կատարման հիման վրա ընտրվեց լավագույն տասնյակում: Օրերս էլ հաղթահարեց մեծ լարում պահանջող «4 աթոռի մարտահրավեր» փուլը` կատարելով  «Էմ Փի Ռեյ »«Ներում եմ քեզ» եգը: