Նյութեր այլ աղբյուրներից

Մարտի 8-ին կանանց լուսաբացը հաճելի գույներով, փուչիկներով, գարնանային ծաղիկների բույրով ու ժպիտներով էին փորձում լցնել Սիսիանի երիտասարդական ակումբի անդամները` տեղի հրշեջ փրկարարական ջոկատի հրամանատար Գարիկ Հովսեփյանի նախաձեռնությամբ ու աջակցությամբ: Հայ կինը արժանի է գնահատանքի ու սիրո` համոզված է երիտասարդ հրամանատարը: «Մեր ցանկությունն է, որ կանայք իրենց լավ զգան, ավելի գեղեցկանան»,-ասում է:

«Մենք ուզեցինք մեր կողմից հետաքրքիր ինչ-որ բան մտցնել Սիսիան քաղաքում: Մեզ համար ամենակարևորն այն էր, որ առավոտ շուտ արդեն տեսանք նրանց ժպիտը: Սա երևի ամենափոքր բանն է, որ կկարողանանք անել նրանց համար»,- ասում է Սիսիանի երիտասարդական ակումբի անդամ Արա Խաչատրյանը:

Սիսիանի շրջանի Անգեղակոթ գյուղում է ծնվել Հոկտեն Մնացականյանը, այնուհետեւ ընտանիքով Սառնակունք գյուղ են տեղափոխվել: 1942թ.-ի սեպտեմբերի 7-ին 18-ամյա Հոկտենին բանակ զորակոչեցին եւ մինչեւ Նախիջեւան ոտքով տարան: Ստալինյան ռայոնի զինկոմիսարիատից՝ Բաքու, այնտեղից էլ նավով Կրասնոդար տարան: Ծառայել է Մուրմանսկում, կռվել առաջին եւ երրորդ Ուկրաինական, Որոնեժի բանակների շարքերում: «Պատերազմին ինչ լավ՝ սոված-ծարավ: Կրակում էին կկպներ, կկպներ, չէր կպնի, չէր կպնի»,-ասում է 90-ամյա պապը: Վիրավորվել է երկու անգամ ստամոքսից եւ թոքերից: Նա հոսպիտալում էր երբ լսեց պատերազմի ավարտի մասին լուրը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո մեկ ամիս հոսպիտալում բուժում ստանալուց հետո հայրենի Սառնակունք վերադարձավ եւ աշխատանքի անցավ դպրոցում: 

Սառնակունք գյուղից Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցել է 162 մարդ, 62-ը զոհվել են:

Մանրամասները՝ Հ2-ի տեսանյութում:

1941.-ի հունիսի 22-ին պատմություն առարկայից քննությունը բարեհաջող հանձնելուց եւ տուն հասնելուց հետո Սիսիանի Շաղատ գյուղի բնակիչ Գարեգին Հովհաննիսյանը լսեց Հայրենական մեծ պատերազմի մասին լուրը: 1941թ.-ի նոյեմբերի 10-ին Գարեգին պապը սիսիանցի 11 տղաների հետ, որից 3 շաղատեցիներ էին բանակ զորակոչվեց: Կոչումով սերժանտ Գարեգին պապը նախ ցամաքային ուժերում է ծառայել, այնուհետեւ եղել ականանետի հրաձիգ: Հպարտանում է. «Մեծ թվով գերմանացիների եմ ոչնչացրել, տակ եմ խփել»:   Պատերազմի ավարտի մասին իմացավ երբ արդեն Ստալինգրադի մատույցներում էր: Տուն եկավ ամուսնացավ իր սիրած աղջկա հետ ու աշխատանքի անցավ նախ Գորայքի դպրոցում, հետո որպես հաշվապահ՝ կոլխոզում:

7 երեխաների հայրը, 15 թոռների եւ 18 ծոռների պապիկը  պատերազմական գործողությունների մասին երկար խոսել չի սիրում, կռվի մեջ լավ բան չկա ասում է: Շատ ժամանակ երկար ձգվող մարտերի պատճառով հաց չեն հասցրել ուտել, արձրեւի, ձյան տան են մնացել: 

Գարեգին պապին տնեցիներից զատ շնորհավորում է Գորայքի գյուղապետ Առուստամ Առուստամյանը եւ կլորիկ գումար փոխանցում 94-ամյա պապին:

Միայն Գորայքից 477 մարդ է մասնակցել  պատերազմին, 175-ը զոհվել են: 

Մանրամասները՝ ԿԵՆՏՐՈՆ TV-ի տեսանյութում:

Լեռնային գյուղ է Սիսիանի շրջանի Բնունիսը: 50 տնտեսություն եւ 200 բնակիչ կա այստեղ: Բնունսցիների հիմանական զբաղմունքը անասնապահությունն է: Վերջին տարիներին մարդիկ ավելացրել են հատկապես կթու կովերի գլխաքանակը՝ հասցնելով 200-ի: Այս տարվա ապրիլից մթերվող կաթի գինը 160 դրամից իջել է 140-ի՝ առաջացնելով գյուղացիների դժգոհությունը:

Մարտի 15-ին Սյունիքի մարզի գյուղական չորս` Սիսիանի շրջանի Լոր, Գորիսի շրջանի Որոտան, Շուռնուխ եւ Կապանի Կաղնուտ համայնքներում անցկացվեցին համայնքի ղեկավարի ընտրություններ: Բոլոր համայնքներում էլ քվեաթերթիկում մեկ՝ գործող համայնքապետի անունն էր: Սիսիանի Լոր գյուղում ընտրողների ցուցակային թիվը 253 է: Ընտրությանը մասնակցած 162 լորեցիներից գործող գյուղապետ Դավիթ Առուստամյանի օգտին քվեարկել է 148-ը:

Գորիսի Որոտան գյուղում ընտրելու իրավունք ունի 190 մարդ, նրանցից քվեարկությանը մասնակցել է 108-ը: Միակ թեկնածու գործող գյուղապետ Սուրեն Օհանջանյանը ստացել է 98 քվե:

Սիսիանի շրջանի Անգեղակոթ գյուղում հիշում են այստեղից հեռանալիս Անդրանիկ զորավարն ասել է. «Թե նեղվեք, ձեն կտաք, ղշի թեւթով էլ լինի, կհասնեմ օգնության»: Նիկողայոս Ադոնցի անվան Սիսիանի պատմության թանգարանի նախաձեռնությամբ Անդրանիկ Օզանյանի 150-ամյակը նշվել է հերոսական Անգեղակոթ գյուղում, որտեղ 1918թ.-ի օգոստոսից մինչեւ 1919թ.-ի մարտը մեծաթիվ գաղթականներով ու զորքով մնացել է զորավարը:

Սիսիանի նորակոչիկները երդվել են Արցախյան ազատամարտի պանթեոնում: Ամենաերկար ճանապարհն անգամ կարճ է թվում երբ գիտակցում ես, որ զինվորի ես այցի գնում, ասում են ծնողները: Համերաշխություն, զգոնություն, հանդուժողականություն միմյանց նկատմամբ եւ ծառայությունը հարթ ու առանց ցնցումների կանցնի, հորդորում են հրամանատարները: 

700 տարի առաջ հունվարի 29-ին Սյունիքի Որոտանի գավառի Վաղադին գյուղում է ծնվել միջնադարյան հայ խոշորագույն փիլիսոփա, աստվածաբան, ուսուցչապետ և եկեղեցական քաղաքական գործիչ Հովհան Որոտնեցին: Գլաձորի համալսարանում ուսում ստանալուց հետո, նրա նախաձեռնությամբ և ջանքերով հիմնադրվեց Տաթևի համալսարանը:  Ըստ Հովհան Որոտնեցու, թեև շրջապատող նյութական աշխարհն Աստծու արարչագործության արդյունք է, սակայն օժտված է ինքնուրույն իրական գոյությամբ: Մարդը մարմնի և հոգու միասնություն է: Այսօր Որոտնավանքում պատարագ է մատուցվել և մատաղ բաժանվել:  

Տեղական իշխանության ներկայացուցիչներ, Արցախյան ազատամարտի մասնակիցներ այսօր քայլերն ուղղել են դեպի Սիսական գունդ, ուր ևս նշել են հայոց բանակի կազմավորման 23-րդ տարեդարձը: Աղոթք, միասին ու զգոն լինելու հորդորներ: Զինվորն էլ, ով մեկ անգամ արդեն եղել է առաջին գծում, գիտակցում է՝  ՙՀայրենիքը սկսում է սահմանից՚ խոսքերի ուժը: Օրվա առիթով պարգևներ, հարգանքի տուրք Արցախում նախատակված տղաների շիրիմներին և տոնական միջոցառում:

 Վազգեն Սարգսյանը Արցախյան ազատամարտի տարիներին Սիսական ջոկատին անվանում էր "շտապօգնություն": Որտեղ որ վիճակը լարված էր, սիսիանցիներն այնտեղ էին: Քաղաքի  1-ին դպրոցում կազմակերպված միջացառումը նվիրված էր այդ դպրոցի երկարամյա մանկավարժ ու Արցախյան հերոս հրամանատար Վուրգ Ոսկանյանի հիշատակին, որն  իր 11 քաջերի հետ նահատակվեց Քաշաթաղի շրջանի Կորչու գյուղի մատույցներում: 1994թ.-ի հունվարի 26-ին ադրբեջանական բանակը մեծածավալ հարձակում իրականացրեց Սիսիանի ջոկատի ուղղությամբ: Անհավասար մարտն այս անգամ ևս ավարտվեց սիսիանցիների հաղթանակով:

Բաքվի ջարդերից հետո մի քանի տասնյակ ընտանիք բնակություն է հաստատել  Սիսիանի Տորունիք գյուղում: Իսայանները, որ հրաշքով փախան թուրք խուժանի ձեռքից, Բաքվում կատարված վայրագությունների մասին մոռանալ չեն կարող: Թալանում, այրում, սպանում էին հայ լինելու համար: Մարդիկ սեփական տանը հայտնվել էին փակուղում ու միայնակ իրենց վախի ու սարսափի հետ: Իսկ փողոցներում հակահայկական կոչեր էին հնչում: